ภาวะกลืนลำบาก (Dysphagia) หมายถึง อาการผิดปกติในการกลืน มีอาการไอ สำลัก หรือ รู้สึกเจ็บเมื่อต้องกลืนอาหาร เกิดขึ้นได้กับ
- ผู้สูงอายุ ที่เกิดจากกลไกการเสื่อมของร่างกาย
- ผู้ป่วยโรคระบบหลอดเลือด และระบบประสาท เช่น โรคหลอดเลือดสมอง พาร์กินสัน เป็นต้น
- โรคอื่นๆ เช่น มะเร็งที่เกี่ยวของกับระบบทางเดินอาหาร และการหายใจ
การฝึกกิจกรรมบำบัดในผู้ที่มีภาวะการกลืนลำบาก
นักกิจกรรมบำบัด จะทำการตรวจประเมินปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการกลืน และทำหัตถการในการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วย ให้สามารถกลับมากลืนปกติ หรือใกล้เคียงการกลืนปกติได้อีกครั้ง ทั้งนี้ทั้งนั้นขึ้นอยู่กับความรุนแรงของพยาธิสภาพ
การดูแลเบื้องต้นในผู้ป่วยกลืนลำบาก
- จัดท่านั่ง 60-90 องศา ในการกลืน
- ก้มหน้าเล็กน้อยก่อนกลืนอาหาร
- ไม่เร่งรีบมากเกินไป
- รับประทานอาหารย่อยง่าย อ่อนนิ่ม หากเป็นเนื้อสัตว์ควรเป็นชิ้นเล็กๆ (ควรปรึกษาเรื่องเนื้ออาหารกับนักกิจกรรมบำบัดก่อน)
- อยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ไม่รบกวนการกลืน เช่น สงบ ไม่กระตุ้นให้เกิดการพูดคุยขณะเคี้ยวและกลืน
- ดูแลทำความสะอาดช่องปากสม่ำเสมอ


